Thương mại điện tử 'thương hiệu K' vươn ra toàn cầu, phải bảo vệ IP bằng 'đội một người xuyên biên giới'

Khi các thương hiệu K mở rộng ra nước ngoài, quy mô xuất khẩu trực tuyến cũng đang gia tăng. Theo Bộ Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ và Khởi nghiệp, kim ngạch xuất khẩu trực tuyến của doanh nghiệp vừa và nhỏ năm ngoái đạt 1,1 tỷ USD, tăng 6,3% so với năm trước. Khi việc bán hàng ra nước ngoài qua các nền tảng trực tuyến toàn cầu gia tăng, sự quan tâm đến tranh chấp liên quan quyền nhãn hiệu và quyền sở hữu trí tuệ (IP) cũng lớn dần.

Tuy nhiên, độ rộng của việc vươn ra nước ngoài càng lớn thì rủi ro pháp lý cũng càng tăng. Trong 5 năm gần đây, không chỉ Trung Quốc mà cả Việt Nam, Indonesia… cũng ghi nhận các trường hợp chiếm dụng quyền nhãn hiệu nhằm vào các thương hiệu trong nước. Việc cướp thương hiệu trước đây tập trung vào các tập đoàn lớn thì gần đây nhanh chóng lan sang các thương hiệu nhượng quyền non trẻ dựa trên SNS. Doanh nghiệp bị môi giới bản địa chiếm dụng nhãn hiệu trước phải gánh chịu nguyên vẹn việc phân phối hàng giả và đòn giáng doanh thu.

Việc các thương hiệu triển vọng như vậy mất sức chi phối thị trường trong khoảnh khắc là kết quả của việc chưa nắm rõ đầy đủ hệ thống bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (IP) và thủ tục pháp lý khác nhau của mỗi nước. Điểm mù lớn nhất là 'chủ nghĩa nhãn hiệu' khác nhau theo từng quốc gia. Hàn Quốc, Trung Quốc, Đông Nam Á áp dụng 'chủ nghĩa nộp đơn trước' trao quyền cho người đăng ký trước. Ngược lại, Mỹ và một số nước theo 'chủ nghĩa sử dụng' xét đến việc có sử dụng thực tế hay không. Nếu không biết sự khác biệt này thì sẽ xảy ra tình huống nghịch lý là nhà sản xuất gốc bị quy là người bán hàng giả và bị loại khỏi nền tảng. Cả các lá chắn bảo vệ như 'Brand Registry' của Amazon cũng không hoạt động nếu không có quyền nhãn hiệu bản địa. Việc vươn ra nước ngoài mà không đảm bảo quyền trước chẳng khác nào ra chiến trường trong tình trạng không phòng bị.

Vấn đề lớn hơn là năng lực ứng phó hậu kỳ. Dù nhận thức được việc chiếm dụng quyền nhãn hiệu trái phép hay phân phối hàng giả trên nền tảng, việc các doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa có tổ chức pháp chế nước ngoài của riêng mình tự giải quyết điều này gần như là bất khả thi. Chỉ riêng việc dò tìm hãng luật thông thạo ngôn ngữ và hệ thống pháp lý bản địa cũng tiêu tốn thời gian và chi phí khổng lồ. Không chỉ phát sinh chi phí ít nhất hàng chục triệu won để tiến hành thủ tục xét xử vô hiệu nhãn hiệu hay thương lượng, mà thời điểm vàng để cứu vãn quyền lợi cũng trôi qua vô ích trong lúc tìm đại diện bản địa. Gần đây dịch vụ giám sát AI đang hỗ trợ việc kiểm soát ban đầu, nhưng việc khôi phục quyền sở hữu tối hậu và chế tài pháp lý rốt cuộc chỉ hoàn thiện khi có sự hỗ trợ pháp lý chuyên môn cao độ.

Luật sư Son Dong-hu của Công ty Luật (hữu hạn) Daeryun cho biết: "Bước đầu tiên của việc vươn ra toàn cầu là đảm bảo quyền sở hữu trí tuệ triệt để. Để bảo vệ trọn vẹn điều này thì hệ thống hợp tác pháp lý xuyên biên giới (Cross-border) là điều thiết yếu. Chuỗi quá trình từ nộp đơn quốc tế, báo cáo xâm phạm trên nền tảng đến kiện hành chính bản địa phải được kết nối hữu cơ", và "chỉ khi luật sư trong nước điều phối chiến lược và chuyên gia nước ngoài am hiểu tình hình bản địa hoạt động như một đội thời gian thực thì mới xây dựng được phòng tuyến không kẽ hở. Đã đến lúc phải trang bị sự dẫn đường pháp lý xuyên biên giới vững chắc ngay từ giai đoạn khởi đầu để nỗ lực của doanh nghiệp chúng ta không bị cướp đoạt một cách vô nghĩa."

[Xem toàn văn bài viết]
Thương mại điện tử 'thương hiệu K' vươn ra toàn cầu, phải bảo vệ IP bằng 'đội một người xuyên biên giới' (Truy cập)